Friday, March 9, 2012

Μια μαρτιάτικη γυναικεία γιορτή στην Αλίφειρα Ηλείας (γιορτές του κύκλου του χρόνου και της βλάστησης)




ΜΙΑ ΜΑΡΤΙΑΤΙΚΗ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΓΙΟΡΤΗ ΤΗΣ ΑΝΟΙΞΗΣ

[Πρώτη δημοσίευση: Ελένη Ψυχογιού, «Το αλώνι της Αγιαλένης», εφημ. Καθημερινή της Κυριακής, 4/3/2001, ένθετο Επτά Ημέρες, σ. 32-34.
 Βλ. και http://fiestaperpetua.blogspot.gr/2017/05/blog-post και http://psychogiou.blogspot.gr/2013/02/blog-post.html]

Ας χορέψουμε κι ας είναι,
των αγιώ-Σαράντα είναι…



Γυναίκα φορτωμένη με κλαδιά "ταμ'κέφαλα"  (φωτ. Ελένη Ψυχογιού, Άγναντα Τζουμέρκων, Αύγ. 1979)

«Λείπει ο Μάρτης απ’ τη Σαρακοστή»; Μέρες θρησκευτικής νηστείας λοιπόν που οι τελετουργίες της σχετίζονται με την κρίσιμη καμπή του βιοτικού κύκλου του χρόνου, όταν ο ήλιος στην εαρινή ισημερία  -μεστό  παλικάρι- κοντοστέκεται αμφίρροπα στον αέναο αγώνα του με το σκοτάδι. Σχετίζονται όμως  και με τις γιορτές για τις οριακές φάσεις του κύκλου της βλάστησης και τη μαγικο-θρησκευτική σημασία τους, τώρα που η φύση ανασταίνει τους νεαρούς βλαστούς της. Νιόφυτα, φρέσκα και χυμώδη, γεμάτα θρεπτικές και φαρμακευτικές ουσίες αλλά και μυστικές μαγικές δυνάμεις, τα κάθε είδους χόρτα, βότανα και λαχανικά προβάλλουν απ’ τη μάνα γη αυτοφυή ή σπαρτά και γεμίζουν θαλερά τους αγρούς και τους κήπους, προσφερόμενα σε αφθονία για τη νηστήσιμη των ημερών διατροφή: -Τι γυρεύεις θειάκω / μέσα στο Μαρτιάκο; /-Λαχανάκια γιέ μου / και βασιλικέ μου…[1]

Sunday, March 4, 2012

Νεκροί. "Μαυρηγή" και Ελένη.Τελετουργίες θανάτου και αναγέννησης



Το  βιβλίο διαθέσιμο προς ανάγνωση και στο internet, online, στον ιστότοπο: www.kentrolaografias.gr /Το έργο/Εκδόσεις/ Δημοσιεύματα Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας .http://www.kentrolaografias.gr/default.asp?TEMPORARY_TEMPLATE=10&image=/media/gallery/high/2232/images/big/eksofyllo_ghs.jpg

Friday, March 2, 2012

ΨΥΧΟΣΑΒΒΑΤΑ: συλλογικές τελετουργίες μνήμης για τις ψυχές -άγιοι Θεόδωροι ψυχοπομποί




 
 
Είναι γνωστό πως όσον αφορά το μεταφυσικό, το λαϊκό φαντασιακό διατηρεί λιγότερα ή περισσότερα στοιχεία της παγανιστικής θρησκευτικής παράδοσης διαλεκτικά δεμένα με την παράδοση του χριστιανισμού, παρά το πέρασμα τόσων αιώνων από την επικράτησή του. Αυτό γίνεται φανερό κυρίως  στις λαϊκές τελετουργίες,  δημόσιες και ιδιωτικές, που αφορούν τον κύκλο του χρόνου όσο και τον κύκλο της ζωής. Εκεί όμως που αυτή η παλαιά, παραβατική παράδοση κρατά γερά το κάστρο της  είναι οι τελετουργίες του θανάτου, αφού τα έθιμα που αφορούν τη μετάβαση του νεκρού στον άλλο κόσμο διαμορφώνονται σύμφωνα με τις λαϊκές αντιλήψεις για τη μετά θάνατο ζωή1